Karata — Lasti Kadi — ni mchezo utakaoukuta kwenye meza ya plastiki nje ya duka Dar es Salaam, kwenye hosteli ya chuo Morogoro, na kwenye basi lililokwama Chalinze. Kila mtu anajua kucheza kwa juujuu. Lakini hakuna anayekubaliana na mwenzake kwenye undani. Mwongozo huu unaweka wazi kanuni kama mchezo huu unavyozitumia, na kwa nini kila kadi spesheli ina maana.
Lengo la mchezo
Maliza kadi zote mkononi. Wa kwanza kubaki bila kadi anashinda raundi. Inaonekana rahisi, na dakika kumi za mwanzo za Karata ni rahisi. Kinachofanya mchezo ni kadi mbili za mwisho — kwa sababu huwezi kumaliza na kadi spesheli, na kwa sababu kila mtu anaona umekaribia kiasi gani.
Kugawa na kadi ya kwanza
Deki ya kawaida ya kadi 54: kadi 52 pamoja na majoka mawili. Kila mchezaji anapewa kadi 5 (kadi 3 wakiwa wachezaji watano au zaidi, ili rundo la kulamba lisiishe). Jambo linalowashtua wengi: kadi spesheli haiwezi kuwa kadi ya kwanza. Ikigeuzwa 2, 7, 8, J au Joka, inawekwa kando na nyingine inageuzwa hadi itokee ya kawaida. Hakuna anayepaswa kulazimika kujibu mrundikano kabla hata hajacheza.
Zamu yako
Cheza kadi inayolingana na ya juu ya rundo — kwa aina au kwa namba. Baada ya 9 ya kopa unaweza kucheza kopa yoyote, au 9 nyingine yoyote. Usipoweza kucheza, unalamba kadi moja. Ikiwa inachezeka, unaweza kuicheza papo hapo au kuibakiza — ni chaguo lako, na ni chaguo la maana. Unaweza pia kutupa kadi kadhaa za namba moja kwa wakati mmoja. Tisa tatu zinashuka kama mchezo mmoja. Hivi ndivyo mkono unavyoporomoka kutoka kadi sita hadi tatu kwa zamu moja.
2 na Joka — mrundikano wa kulamba
2 inamlazimisha wa pili kulamba kadi 2. Joka linamlazimisha kulamba 5. Zinarundikana. Anayefuata si lazima akubali adhabu — anaweza kuongeza 2 au Joka lake na kumpasia mwingine jumla kubwa zaidi. Kila 2 inaongeza 2, kila Joka linaongeza 5, na ni 2 au Joka tu vinavyoweza kujibu. Mfano: unacheza 2, jumla ni 2. Anayefuata anaongeza 2, sasa ni 4. Wa tatu anaongeza Joka, sasa ni 9. Wa nne hana chochote, hivyo analamba kadi tisa. Kadi tisa mara nyingi ndio mwisho wa raundi yake — ndio maana Joka lililohifadhiwa hadi mrundikano umekuwa mkubwa ni pigo kali kuliko yote.
7 — kuruka, na kuweka stop
7 inamruka anayefuata. Saba mbili kwa pamoja zinaruka wachezaji wawili. Lakini aliyerukwa hana budi kukubali. Akiwa na 7 yake anaweza kuiweka — kuipitisha kwa anayefuata badala yake. Hii ndiyo nafasi pekee mchezaji anacheza nje ya zamu yake, na hapa ndipo kelele zinapoanzia. Kanuni wanayoikosea wengi: 7 yako mwenyewe haikurukii wewe.
8 — kugeuza, na ujanja wa wachezaji wawili
8 inageuza mwelekeo wa mchezo. Nane mbili zinageuza mara mbili, hivyo mchezo unarudi ulivyokuwa. Mkiwa watatu au zaidi ni kama inavyosikika: mpangilio unabadilika. Lakini mkiwa wawili hakuna wa kumpasia — kugeuza mwelekeo kunamaanisha zamu inarudi kwako. Hivyo kwenye mchezo wa watu wawili, 8 yoyote inamaanisha 'zamu yangu tena'. Hii inawashtua karibu wachezaji wote wapya.
J — kadi ya matakwa
J inaweza kuchezwa juu ya kadi yoyote, na inadai. Ukicheza J unataja anachotakiwa kuleta anayefuata: aina ya kadi, au 'kadi spesheli'. Lazima atimize au aendelee kulamba hadi aweze. J pia ni daraja. Kwa kuwa J inachezeka juu ya chochote, unaweza kuiweka kisha ukafuatisha kundi la kadi ambazo hazikuhusiana na rundo — J inazibeba. Ukiwa na nne tatu zisizoenda popote, J mbele yake inazifanya zichezeke. Kudai 'kadi spesheli' ni chaguo kali na halitumiki vya kutosha.
Kadi Moja — tangazo
Ukibakiwa na kadi moja, sema: Kadi Moja. Si adabu tu, ni uwiano wa mchezo. Kutangaza kunaiambia meza nzima kuwa umebakiza zamu moja kushinda, na kunaalika kila 2, Joka na J mezani kuelekezwa kwako. Mchezaji anayenyamaza akiwa karibu kushinda ni mchezaji asiyezuilika. Mchezo una kanuni ya nyumbani kuhusu ukali wa hili. Kwa kawaida unashinda tu kadi zikiisha. Ukiwasha 'lazima uite ushinde', kusahau kunakugharimu: kadi yako ya mwisho haishindi, na unalamba kadi ya adhabu.
Kumaliza — kwa nini kadi ya mwisho ni ya muhimu kuliko zote
Huwezi kushinda kwa kadi spesheli. Kadi yako ya mwisho ikiwa 2, 7, 8, J au Joka, kuicheza hakumalizi raundi — athari yake inatokea, na unaendelea. Kanuni hii moja inaunda mwisho wote wa mchezo. Mkono wa kadi nne unaoishia na Joka si mkono wa kadi nne, ni mkono wa kadi tatu wenye tatizo. Wachezaji wazuri wanajua mapema kadi yao ya kumalizia na wanaihifadhi. Unaweza kumaliza na kadi kadhaa za kawaida za namba moja kwa pamoja.
Pointi
Mtu akimaliza, kila mmoja anahesabu kilichobaki mkononi. Chache ni bora. Joka 50. Mbili 20. J 10. K 4. Q 2. A 1. Zote kuanzia 3 hadi 10 ni thamani ya namba yake. Angalia hilo linavyobadilisha mkono. Joka usilolitumia linakugharimu pointi hamsini peke yake — zaidi ya mkono mzima wa kadi za wastani. Kushikilia silaha kubwa muda mrefu ndivyo wachezaji wazuri wanavyopoteza raundi walizokuwa wakishinda.
Mtoano na mchezo mzima
Raundi moja ni mchezo mfupi. Washa mtoano na unakuwa mashindano: baada ya kila raundi mwenye pointi nyingi anatoka, hadi abaki mmoja. Mtoano unabadilisha hesabu. Kwenye raundi ya kawaida unajaribu kumaliza wa kwanza. Kwenye mtoano mara nyingi unajaribu kutokuwa wa mwisho — na huo ni mchezo tofauti.
Mchezo wa ujanja
Ni hiari, na kila mchezaji mezani lazima akubali. Mchezo wa ujanja unakuruhusu kuficha kadi moja kwenye hesabu inayoonekana. Lengo ni tangazo. Unaweza kusema Kadi Moja hali una mbili, na kama hakuna anayekukamata unaponea. Lakini mchezaji yeyote anaweza kukushtaki — akiwa sahihi unapoteza raundi papo hapo. Akikosea, yeye analamba kadi mbili.